Cmentarz ewangelicki w Sosnowcu jest jedną z najciekawszych nekropolii w Zagłębiu Dąbrowskim. Znajdziemy tu m.in. grobowce zasłużonych dla miasta przemysłowców i uczonych.

Cmentarz przy ulicy Smutnej w Sosnowcu został założony w roku 1894 jako jeden z czterech cmentarzy wyznaniowych, znajdujących się w kompleksie przy dzisiejszej alei Mireckiego. Oprócz niego w skład kompleksu wchodzą cmentarze: rzymskokatolicki, prawosławny i żydowski.

Jeśli chodzi o datę założenia cmentarza, to najczęściej wskazuje się wspomniany już rok 1894. Tę datę potwierdzają też oryginalne dokumenty przechowywane w archiwum parafii ewangelickiej, czyli spisany w języku rosyjskim protokół sprzedaży gruntów pod cmentarz ewangelicki oraz sprawozdanie z posiadanego majątku sporządzone dla konsystorza przez pastora Eugeniusza Ernesta Uthke.

Jak przyznają regionaliści, do założenia cmentarza przyczynili się głównie sosnowieccy przedsiębiorcy, zwłaszcza znana w całym regionie rodzina Dietlów i Schoenów.

Mauzoleum rodziny Dietlów w Sosnowcu – fot. Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Jana w Sosnowcu

Warto też przypomnieć, że od momentu odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku, po cały okres międzywojenny Sosnowiec był miastem wielokulturowym i wielowyznaniowym. Jak podają źródła historyczne, w 1905 roku w mieście zamieszkiwało ponad 5 tysięcy ewangelików.

Jak pokazują archiwalne plany, najstarsze groby znajdowały się w tylnej części cmentarza, za wybudowaną w 1912 roku kaplicą Dietlów.

Po II wojnie światowej, w Sosnowcu liczba osób wyznania ewangelickiego znacząco zmalała. Był to skutek silnych represji i emigracji luteran. Przez to też zmalała liczba pochówków na cmentarzu. Rodziny zmarłych wyjeżdżały i osiedlały się w różnych krajach, a pozostawione groby niszczały.

Co ważne, na początku lat 70. XX wieku na prochach ewangelików zaczęły powstawać groby katolickie. Pierwszym takim grobem był grób Anny Markiewicz, która zmarła w 1973 roku.

Groby katolickie najczęściej pojawiały się w najstarszej części cmentarza. Obecnie dominują, choć zachowała się jeszcze część grobów ewangelickich, głównie z okresu międzywojennego.

Cmentarz ewangelicki w Sosnowcu – fot. Parafia św. Jana w Sosnowcu

Najbardziej okazałą budowlą znajdującą się na sosnowieckim cmentarzu ewangelickim jest położona w jego centralnej części kaplica Dietlów. Więcej o powstałym w 1912 roku mauzoleum przeczytasz w kolejnym wydaniu naszego tygodnika.

Oprócz wspomnianej kaplicy, w nekropolii znajduje się jeszcze jedna okazała budowla. Jest to grób rodziny Meyerholdów. Jej kształt nawiązuje do stylu mauzoleum. Jest to też przykład dwuczęściowego grobowca – korpus (część naziemna) mieści schody prowadzące do części podziemnej (krypty).

Część naziemna grobowca oparta jest na planie kwadratu, a krypta podzielona jest na trzy w miarę równe części. Grobowiec rodziny Mayerholdów powstał prawdopodobnie na początku XX wieku.

Na cmentarzu ewangelickim przy ul. Smutnej pochowani zostali zasłużeni dla miasta przemysłowcy. Znajdziemy tu nagrobki m.in. rodziny Lamprechtów i Schoenów, Ludwika Mauvego oraz Konrada Gampera. Spoczął tu również wieloletni dyrektor Liceum im. Stanisława Staszica w Sosnowcu – Waldemar Zilllinger.

Mauzoleum rodziny Dietlów w Sosnowcu – fot. Parafia Ewangelicko-Augsburska św. Jana w Sosnowcu

W wielu przypadkach nagrobki wykonane zostały z czarnego marmuru. Wysoki, prosty obelisk mógł przypominać pomnik. Na sosnowieckim cmentarzu znajdziemy także nagrobki przypominające kształtem żydowskie macewy.

Cmentarz ewangelicki w Sosnowcu jest ciekawym miejscem kryjącym jeszcze wiele tajemnic i zagadek. Obiekt można zwiedzać od godzin rannych do zmroku. Po wcześniejszym uzgodnieniu istnieje także możliwość wejścia do mauzoleum Dietlów. Tradycyjnie jest ono zwykle otwarte 1 i 2 listopada.

Bibliografia: WikiZagłębie, Kompleks cmentarzy w Sosnowcu przy ulicy Smutnej, mat. Parafii Ewangelicko-Augsburskiej św. Jana w Sosnowu.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here