W Będzinie odnowili jeden z najstarszych pomników wojennych w mieście, przypominający heroiczną walkę bojowników ruchu oporu.
Na terenie Kamionki w Będzinie oraz Małej Środuli w Sosnowcu Niemcy zorganizowali getto. Zgromadzili w nim około 30 tys. osób, z których większość zginęła w komorach gazowych obozu koncentracyjnego Auschwitz – Birkenau.
Nie wszyscy jednak poddali się biernej eksterminacji. Od połowy 1942 roku w getcie działał zbrojny ruch oporu Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB), zainspirowany przez przebywającego wówczas w Zagłębiu Mordechaja Anielewicza, legendarnego przywódcę powstania w getcie warszawskim.
Pisząc o heroicznej walce osób, które wiedziały, że ich opór z góry skazany jest na klęskę, nie sposób nie wspomnieć o dramacie, który rozegrał się w murach kamienicy numer 24 przy ul. Podsiadły, obecnie Rutki Laskier w Będzinie. Wydarzenia te miały miejsce w ostatnich dniach likwidacji getta. To tu 3 sierpnia 1943 r., w prowizorycznym bunkrze, który znajdował się pod stodołą, a przejście do niego w kamienicy, bronili się członkowie ŻOB-u m.in.: Frumka Płotnicka, Herszel Szpringier i Baruch Gaftek. Wszyscy zostali zamordowani przez Niemców.
Dziś o wydarzeniach, które miały miejsce w tej kamienicy, przypomina pamiątkowa tablica, która została umieszczona na elewacji budynku już w 1947 r. przez bojówkarzy Dror wracających z getta warszawskiego. W tym roku została odnowiona i ponownie zawisła na jednej ze ścian kamienicy.
– Proces jej odnowienia był niezwykle trudny ze względu na zły stan marmurowej tablicy. Najpierw dzięki pomocy Szymona Modrzejewskiego i Olgi Solarz, ze stowarzyszenia Magurycz, została delikatnie zdjęta ze ściany budynku, jej uszkodzony narożnik został sklejony, a cała tablica nasączona substancją chemiczną wzmacniającą strukturę kamienia. Następnie cała inskrypcja została pieczołowicie zeskanowana i zrekonstruowana dzięki pomocy zakładu kamieniarskiego Marka Sączewskiego – mówi Piotr Jakoweńko z Fundacji Brama Cukermana, która była inicjatorem prac renowacyjnych.
W czwartek, 7 września, obędzie się pierwsze z cyku spotkań projektu pn. Retrospekcja, w trakcie których chętni będą mogli zapoznać się z żydowską historią Będzina i innych miast Zagłębia Dąbrowskiego.
– Spotkanie było poświęcone historii kamienicy i tablicy ku pamięci żydowskiego ruchu oporu w getcie będzińskim. Kolejne będą się odbywać co kilka tygodni – mówi Piotr Jakoweńko.
Organizatorem projektu jest Fundacja Brama Cukermana, partnerem Towarzystwo Przyjaciół Będzina.
