Pięknie położone, ukryte wśród drzew, w będzińskiej dzielnicy Grodziec, znajdują się dwie perełki architektoniczne. Ich powstanie zawdzięczamy przemysłowej rodzinie Ciechanowskich.

Pałac Ciechanowskich

Na samym końcu ulicy Adama Mickiewicza w Grodźcu znajduje się Pałac Ciechanowskich. Klasycystyczny budynek w Grodźcu powstał w latach 30. lub 40. XIX wieku. Zaprojektował go znany architekt włoskiego pochodzenia Franciszek Maria Lanci, autor przebudowy licznych zamków i pałaców. Budynek wzniesiono w stylu neorenesansowym, jako tzw. willę w stylu włoskim.

Pałac był siedzibą m.in. rodziny Ciechanowskich – przemysłowców i społeczników. Ostatnią przedstawicielką rodu, która zamieszkiwała pałac, była Maria Ciechanowska (z domu Garbińska), żona Stanisława Ciechanowskiego. Po zakończeniu drugiej wojny światowej w budynku funkcjonowała m.in. szkoła rolnicza. Następnie mieszkali tu pracownicy Państwowego Gospodarstwa Rolnego.

Pałac Ciechanowskich - fot. Starostwo powiatowe w Będzinie
Pałac Ciechanowskich – fot. Starostwo powiatowe w Będzinie

I chociaż zwykło się mówić o obiekcie, jako o Pałacu Ciechanowskich, istnieją dokumenty potwierdzające hipotezę, iż obiekt był wybudowany na zlecenie rodu Bontanich, ówczesnych właścicieli dóbr grodzieckich. Dopiero, najprawdopodobniej, Jak Jakub Ciechanowski, nabywając grodziecki majątek, stał się także posiadaczem już istniejącego tam pałacu, który z czasem stał się siedzibą rodu.

Pałac Ciechanowskich to budynek murowany z cegły, otynkowany, podpiwniczony, o nieregularnej bryle, wzniesiony na planie zbliżonym do litery „L”, dwukondygnacyjny, nakryty niskimi dachami czterospadowymi. Fasada (elewacja północna) jest czteroosiowa, z asymetrycznie umieszczonym głównym wejściem prowadzącym do hallu i klatki schodowej.

W narożniku południowo-zachodnim znajduje się parterowa przybudówka zamknięta trójbocznie oraz okrągła dwukondygnacyjna wieża, stanowiąca dominantę obiektu. Na szczególną uwagę zasługiwały okna zamknięte półkoliście, z klamkami w kształcie lwów.

Poszczególne kondygnacje różnią się układem wnętrz, niestety niewiele przetrwało z dawnego wyposażenia pałacu. W Muzeum Zagłębia znajdują się jedynie kafle piecowe, a w Muzeum Zamkowym w Pszczynie cały piec. Jego przebudowa miała miejsce w latach 80-tych. Zajęto się wówczas układem przestrzennym wnętrz jak również elewacją budynku.

Pałac Ciechanowskich - fot. Starostwo powiatowe w Będzinie
Pałac Ciechanowskich – fot. Starostwo powiatowe w Będzinie

Postanowiono także, iż zmianie ulegnie otaczający obiekt park. Zadanie to powierzono specjaliście od ogrodów i parków w cesarstwie rosyjskim – Walerianowi Kronenbergowi.

Otaczający park zaprojektowany w stylu angielskim należy do jednych z najlepiej zachowanych drzewostanów na terenie Będzina. Wykorzystuje naturalne walory terenu. Można tu spotkać 20 drzew uznanych za pomniki przyrody, głównie jesiony, graby, buki, klony oraz robinia akacjowa, wiąz górski, jawor, żywotnik zachodni i trzydziestometrowy dąb szypułkowy.

Obecnie w dawnej rezydencji Ciechanowskich znajduje się Dom Pomocy Społecznej. Ze względu na charakter placówki zwiedzanie obiektu jest możliwe jedynie po uzyskaniu zgody jej dyrektora.

Willa Solvay

W 1857 roku uruchomiono jedną z najnowocześniejszych cementowni w tej części Europy – Cementownię Grodziec. Jej właściciele – ród Ciechanowskich – wybudowali na zachodnim zboczu Góry św. Doroty piękną willę, w której zamieszkiwali kolejni dyrektorzy zakładu.

fot. Starostwo powiatowe w Będzinie
Willa Solvay – fot. Starostwo powiatowe w Będzinie

W dwudziestoleciu międzywojennym Towarzystwo „Solvay” kupiło kopalnię węgla kamiennego „Grodziec I” oraz cementownię „Grodziec”, a wraz z nią willę. Po zakończeniu II wojny światowej, w byłym pałacyku utworzono bibliotekę oraz świetlicę zakładową.

Od 1985 roku, uruchomiono w tym budynku Dom Pomocy Społecznej. Ze względu na charakter placówki zwiedzanie obiektu jest możliwe jedynie po uzyskaniu zgody jej dyrektora. Otoczenie willi stanowi piękny sad o powierzchni 2 hektarów.

Willa Solvay - fot. Starostwo powiatowe w Będzinie
Willa Solvay – fot. Starostwo powiatowe w Będzinie

 

Bibliografia: Wikipedia, Starostwo Powiatowe w Będzinie, Dorota Starościak – W dziełach swoich… Przemysłowcy i społecznicy Zagłębia Dąbrowskiego w XIX i XX wieku

Skomentuj przez Facebook

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here