Wielu z nas zastanawia się, kim są patroni ulicy, na której mieszkamy, którą chodzimy do szkoły czy też przy której pracujemy. Dziś sprawdzamy, kim był Adam Śliwka i Aniela Urbanowicz.

Ulica Adama Śliwki mieści się w sosnowieckiej dzielnicy Niwka. Postanowiliśmy sprawdzić, czy mieszkający na tej ulicy sosnowiczanie wiedzą, kim był Adam Śliwka. Jak się okazało, niewielu mieszkańców potrafiło prawidłowo odpowiedzieć. – Muszę przyznać, że nie wiem. Nawet zastanawiałem się kilka razy nad tym i rozmawiałem z rodzicami, ale oni również nie wiedzieli – przyznał nam pan Michał.

Podobnie pan Stanisław. – Mieszkam tu od lat i próbowałem się dowiedzieć. Niestety bezskutecznie. Starsi mieszkańcy wspominają, że Adam Śliwka był jakimś działaczem komunistycznym, ale pewności nie mam – odpowiada.

Starsi mieszkańcy tej ulicy mają rację. Adam Śliwka był działaczem komunistycznym, ale nie tylko. Urodził się 20 stycznia 1898 roku w robotniczej rodzinie i od najmłodszych lat pracował jako robotnik. W 1925 roku wstąpił do Komunistycznej Partii Polski. W tamtym okresie był niezwykle aktywnym działaczem, za co w 1927 roku został aresztowany i skazany na 4 lata więzienia.

Adam Śliwka trafił do mysłowickiego więzienia, w którym jako jeden z przywódców zainicjował głodówkę. Decyzją władz z aresztu został oddelegowany do innych jednostek i resztę wyroku odsiadywał w Katowicach, Tarnowskich Górach, Cieszynie i odległym Białymstoku. Po zwolnieniu w 1931 roku przebywał na przeszkoleniu w ówczesnym Związku Radzieckim.

Patroni ulic Sosnowiec - fot. Arch TZ

Patron niweckiej ulicy wsiąknął w struktury partyjne. Pełnił nawet zaszczytne w tamtych latach funkcje sekretarza komitetów partyjnych w Sosnowcu, Olkuszu i Miechowie. Kierował też wieloma strajkami i demonstracjami politycznymi. Aktywność ta nie podobała się policji, która poszukiwała go i groziła zatrzymaniem i osadzeniem. Śliwka nie dał się jednak zatrzymać, ale zmuszony został do opuszczenia Zagłębia Dąbrowskiego.

Adam Śliwka po wyjeździe przybrał fałszywe nazwisko i ukrywał się m.in. w Warszawie i Łodzi. Podczas okupacji hitlerowskiej organizował konspiracyjne kółka Stowarzyszenia Przyjaciół Związku Radzieckiego w Zagłębiu Dąbrowskim.

Ulica Adama Śliwki znajduje się w sosnowieckiej dzielnicy Niwka. Czy z tą dzielnicą był w jakimś stopniu związany? Jak się okazuje, tak. Historycy podkreślają, że w Niwce Śliwka zakładał komórki partyjne Polskiej Partii Robotniczej oraz oddziały bojowe, które zaopatrywał w benzynę, dynamit i broń. Jak pamiętamy, były to lata trudnej walki z okupantem i jego niezwykle silną i zorganizowaną armią. Adam Śliwka organizował i uczestniczył w wielu akcjach dywersyjnych. Brał również udział w wydawaniu prasy konspiracyjnej. Współpracował m.in. z „Trybuną Zagłębia” czy też z „Trybuną Wolności”.

30 czerwca 1944 roku za swoją działalność i na skutek zdrady agenta gestapo Adam Śliwka został ponownie aresztowany i osadzony w sosnowieckim więzieniu. Po kilku miesiącach został przewieziony do obozu w Gross-Rosen, gdzie stanął przed hitlerowskim sądem. Sąd ten skazał Śliwkę na karę śmierci, a wyrok wykonano w tym samym roku.

Jedną z patronek sosnowieckich ulic jest także Aniela Urbanowicz. Wiedza o niej jest już zdecydowanie powszechniejsza niż w przypadku Adama Śliwki. – Aniela Urbanowicz była działaczką społeczną i prowadziła dom dla samotnych matek i dzieci – powiedziała nam pani Monika, mieszkanka centrum miasta.

Aniela Urbanowicz urodziła się w 1899 roku w Sosnowcu w rodzinie przemysłowców żydowskich Reicherów. Jej brat, prof. Michał Reicher, był wybitnym polskim anatomem, a mąż (Stefan Urbanowicz) znanym adwokatem i działaczem ludowym, obrońcą w procesie brzeskim.

W 1945 roku organizowała Dom Matki i Dziecka w Słupsku, którym do roku 1949 kierowała.

– (…) ks. Zieja założył na terenie ówczesnej strefy sowieckiej w Niemczech dom dla samotnych matek, przyjmując do niego zarówno Polki, jak i Niemki, często ofiary gwałtów, młode, osamotnione i bezradne. Pomagała mu p. Aniela Urbanowicz, która straciła męża w obozie koncentracyjnym, nieletnią córkę w Oświęcimiu, a sama, ze starszą córką, działała w konspiracji w czasie wojny. Miała więc szczególne „prawo” do balastu nienawiści, ale pomagała nieszczęśliwym Niemkom – wspominał po latach prof. Władysław Bartoszewski.

Aniela Urbanowicz była też współzałożycielką i działaczką warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. W 1960 roku jako pierwsza Polska odwiedziła Taizé i rozmawiała z bratem Rogerem, z którym później przez kilka lat korespondowała. Rozmowy te wpłynęły na jej działalność w późniejszym okresie życia. Kilkanaście lat później Wspólnota Taizé przyznała jej nagrodę pojednania im. M. Ghandiego. Zmarła w grudniu 1988 roku w Warszawie.

Bibliografia:

WikiZagłębie, M. Śmiałek, M. Węcel – „Znani i nieznani patroni sosnowieckich ulic”.

  • aa

    No i proszę mi powiedzieć czym taki frajer zasłużył sie żeby nazywać ulice jego imieniem? Do Rosji tfu

  • Z helikoptera

    A gdzie w działalności Pani Anieli (chwalebnej) „zapodział się” Sosnowiec?

  • X

    Znawcy ulic w Sosnowcu powinni napisać-coś o zasługach np. W Waśilewskiej czyją była kochanką, a taka ulica Kożuchów co to za ludzie zasłużeni, czy to jakiś odłam proletariatu? A jakie związki z miastem miał J.Kuroń?

  • Jerzy

    Sosnowiec i Dąbrowa Górnicza to dwa największe gniazda komusze jeszcze sprzed wojny.